We spreken gewoonlijk van bedrijfsopvolging wanneer er een verandering optreedt in de persoon van de eigenaar van een onderneming. Natuurlijk geldt dit ook voor (familie)groepen van eigenaren. Meestal gaat dit gepaard met een belangrijke wisseling van de wacht in de leiding van zo'n bedrijf.

Je kunt deze term eigenlijk niet gebruiken voor de eigendomswisseling van een grote, beursgenoteerde onderneming. Immers, elke dag dat er aandelen worden verhandeld op de beurs, verandert de samenstelling van de groep eigenaren van zo'n bedrijf. Dan zou er sprake zijn van een continue bedrijfsopvolging, ware het niet dat de leiding (de raad van bestuur) geacht wordt langer mee te gaan. Indien er alleen een wijziging in de bedrijfsleiding plaatsvindt, zonder gelijkwaardige gevolgen voor de eigendomsverhoudingen, dan is er waarschijnlijk sprake van iemand die een mooie promotie maakt. Gefeliciteerd ! Maar dat is in dit verhaal alleen van belang in de context van een voorgenomen bedrijfsopvolging in termijnen.

De rechtsvorm van een grote onderneming, te weten de naamloze vennootschap (NV) laten we hier dus voorlopig verder buiten beschouwing. Desalniettemin nodigen wij fusie- en overnamespecialisten die met grote ondernemingen werken, van harte uit, om ons op of via deze site kennis te laten maken met hun werkgebied. Wellicht zijn er vele parallellen te trekken met het midden- en kleinbedrijf (MKB).

De rechtsvormen die we in het kader van de bedrijfsopvolging wel vaak zullen tegenkomen zijn de eenmanszaak (EZ), de maatschap en de vennootschap onder firma (VoF), de commanditaire vennootschap (CV), de besloten vennootschap (BV) en ook wel de coöperatieve vereniging (Coöp.). Deze rechtsvormen hebben ieder hun eigen set spelregels, zowel juridisch als fiscaal. Daarmee moet u rekening houden bij een voorgenomen bedrijfsopvolging.

BizNiztip: stem tenminste één keer per jaar met uw accountant/fiscalist/jurist/echtgeno(o)t(e) en/of medevennoot/aandeelhouder af, wat de consequenties en/of belemmeringen zijn voor een bedrijfsoverdracht in de gegeven situatie, bijvoorbeeld zodra uw jaarcijfers gereed komen.

BizNiztip: worden uw jaarcijfers gewoonlijk pas later dan 6 maanden na het desbetreffende jaar opgeleverd, dan zult u eerst met uw accountant moeten afstemmen hoe u per maand bij kunt raken met uw financiële administratie. Zonder cijfers, geen inzicht in de onderneming dus geen kopers (en geen financiering) en geen idee van de fiscale en financiële consequenties voor uw onderneming noch uw privé-situatie!

Bedrijfsopvolging in het MKB

De bedrijfsopvolging als zodanig heeft natuurlijk allerlei consequenties, niet alleen juridische, financiële en fiscale, maar ook commerciële (continuïteit van de omzet en/of winstgevendheid van het bedrijf) als personele (de omvang en samenstelling van het personeelsbestand) en organisatorische ( de taakverdeling). Vandaar dat er vele externe specialisten met dit onderwerp te maken hebben en desgewenst kunnen of moeten worden ingehuurd. Zie bijvoorbeeld "Intermediairs" op onze homepage.

De term "bedrijfsopvolging" heeft in het MKB eigenlijk drie varianten. Ten eerste beschrijft het de situatie waarin de overdracht van een (familie)bedrijf plaatsvindt van de ene generatie aan de andere, al of niet tegen betaling: vader/moeder verkoopt/schenkt geheel/gedeeltelijk aan zoon/dochter(s).

Ten tweede kan het betekenen dat de huidige eigenaar/werkgever via de zogenoemde management buy out wordt "uitgekocht" door een of meer van zijn werknemers.

Ten derde behelst het de situatie waarin externe kopers worden gezocht. We spreken dan toch van bedrijfsovername (zie bijvoorbeeld het onderdeel "profielen" op deze site). Hierbij kan men noodzakelijkerwijs weer te maken krijgen met bedrijfsmakelaars en andere intermediairs of t.z.t. inschrijven in "bedrijfsdatabanken" zoals die welke op deze site staan vermeld. 

Al met al moeten we tot de conclusie komen, dat het woord "bedrijfsopvolging" een zeer ruim bereik heeft. Ga maar na, alle fasen van het ondernemerschap kunnen zich hierin manifesteren. De oude ondernemer verkoopt aan de nieuwe/jonge ondernemer: oud staakt, jong start. De bestaande onderneming moet eerst verkoopklaar gemaakt worden of de zojuist aangekochte onderneming moet grondig worden gereorganiseerd: doorstarten. De oude ondernemer verkoopt aan twee of meer werknemers: oud staakt, nieuw gaat samenwerken. De oude aandeelhouders of vennoten treden uit en worden opgevolgd door nieuwe, al of niet ervaren collega's: uit elkaar gaan en samenwerken enz enz.

BizNiztip: wilt u meer informatie over "bedrijfsopvolging" in het algemeen of uw situatie in het bijzonder, bedenk dan eerst op welk niveau uw vragen leven: pure oriëntatie, (lange termijn) planning van uw situatie of gedetailleerde invulling van een bedrijfsopvolgingsplan.

BizNiztip: er zijn vele intermediairs die u ten dienste willen zijn, maar niemand kan zijn werk doen als u niet weet wat u wilt bereiken. Houd het initiatief. Wijs desgewenst één coördinator aan.

Nota bene, we mogen in deze tijd natuurlijk niet vergeten dat alles wat hierboven wordt beschreven ook geldt over de grenzen heen. Het internationale aspect voegt dus een dimensie toe aan de bedrijfsopvolging in of vanuit Nederland. Ontwikkelingen in de wereld en met name in Europa hebben direct invloed op alle facetten van dit onderwerp.